« النّاس ثلاثة : فعالم ربّانى و متعلّم على سبيل نجاة و همج رعاع أتباع كلّ ناعق يميلون مع كل ريح ، لم يستضيئوا بنور العلم و لم يلجاؤا الى ركن وثيق » . « 1 » مردم سه دسته‌اند : دانايى كه شناساى خداست ، آموزنده‌اى كه در راه رستگارى كوشاست و فرومايگانى رونده به چپ و راست كه درهم آميزند و پى هر بانگى را گيرند و با هر باد به سويى خيزند ، نه از روشنى دانش فروغى يافتند و نه به سوى پناهگاهى استوار شتافتند . در جاى ديگر مىفرمايند : « أغد عالما أو متعلما و لا تكن الثالث فتعطب » . « 2 » يا دانا باش يا جويندهء دانايى و سومى مباش كه به دشوارى و هلاكت مىافتى . آن حضرت خود در پاره‌اى از خطبه‌هاى نهج البلاغه ، به مسائل و آثار خلقت ، مانند مورچه و شب‌پره پرداخته‌اند كه نشانهء آشكارى است از پيروى از آيات قرآن كريم مبنى بر دقت در آفرينش . در دورهء حيات ائمهء بزرگوار شيعه ، به ويژه پس از حضرت صادق ( ع ) - كه علم و علم‌آموزى رونق تمام داشت - آن حضرات ، ياران خويش را به اندوختن علم و دانش تحريض و تشويق مىفرمودند . ما در زير براى نمونه به برخى از احاديث ائمه ( ع ) در اين زمينه اشاره مىكنيم : 1 . الأمام الصادق ( ع ) : اذا كان يوم القيامة ، جمع اللّه عز و جل الناس فى معيد واحد و وضعت الموازين فتوزن دماء الشهداء مع مداد العلماء فيرجح مداد العلماء على دماء الشهداء . « 3 » امام صادق ( ع ) : چون روز قيامت فرارسد ، خداوند مردم را در يك جا گرد آورد ، آن‌گاه ترازوها ، خون شهيدان را با مركّب دانشمندان وزن كند ، آن‌گاه مركّب دانشمندان بر خون شهيدان سنگينى خواهد كرد . 2 . الأمام الصادق ( ع ) : اكثر الناس قيمة ، أكثرهم علما . « 4 » امام صادق ( ع ) : باارزش‌ترين مردم كسى است كه دانش بيشترى داشته باشد .

--> ( 1 ) . محمد بن حسين شريف الرضى ( گردآورنده ) ، نهج البلاغة ، ترجمهء سيد جعفر شهيدى ، تهران ، 1376 ، ص 387 . ( 2 ) . محمد باقر مجلسى ، همان ، ج 1 ، ص 196 . ( 3 ) . پيشين ، ج 2 ، ص 14 . ( 4 ) . ابن بابويه قمى ( شيخ صدوق ) ، الأمالى ، بيروت : الاعلمى ، ص 19 .